Lukrecja – właściwości zdrowotne, przeciwwskazania, dawkowanie

Lukrecja to roślina o szerokim zastosowaniu w ziołolecznictwie, kosmetyce czy przemyśle spożywczym. W medycynie naturalnej ceniona jest przede wszystkim za właściwości wspierające układ pokarmowy i drogi oddechowe. Przy jakich dolegliwościach może być pomocna, jak można ją przyjmować i kto nie powinien jej stosować?

Lukrecja – co to za roślina? Czy lukrecja jest zdrowa?

Lukrecja (Glycyrrhiza) to rodzaj bylin należący do rodziny bobowatych (Fabaceae). Obejmuje ponad 35 gatunków. Najczęściej można spotkać je na terenie Europy oraz Azji, rzadziej na terenie Australii oraz Ameryki Północnej i Południowej.

Korzeń lukrecji od wieków wykorzystywany jest w tradycyjnej medycynie chińskiej i indyjskiej. Stosowali go także starożytni Egipcjanie, Rzymianie czy Grecy.

Korzeń lukrecji – składniki aktywne i ich właściwości

Lukrecja bywa określana mianem „skarbnicy” składników aktywnych. W jej składzie znajdziemy m.in.:

• glicyryzynę – to ona odpowiada za bardzo słodki smak lukrecji, a dodatkowo wspiera procesy przeciwzapalne i przeciwwirusowe,
• fitosterole – korzystnie wpływają m.in. na poziom cholesterolu we krwi,
• flawonoidy – wspomagają ochronę komórek przed wolnymi rodnikami,
• saponiny – sprzyjają rozrzedzaniu śluzu i wspomagają jego odkrztuszanie, wspierają organizm w walce z bakteriami i łagodzeniu stanów zapalnych,
• kwas glicyretynowy – wspomaga regenerację błony śluzowej żołądka oraz układ odpornościowy,
• witaminy i minerały – takie jak witamina E i witaminy z grupy B oraz minerały: magnez, fosfor, potas i wapń.

Lukrecja – na co pomaga?

Korzeń lukrecji bywa stosowany w różnych dolegliwościach. Przede wszystkim możemy spotkać go w preparatach wspierających zdrowie dróg oddechowych i układ trawienny.

Lukrecja na kaszel i zgagę

Lukrecja bywa wykorzystywana jako domowy środek wspierający walkę z kaszlem suchym i mokrym oraz uczucie pieczenia w gardle związane ze zgagą. Pomaga usunąć zalegającą wydzielinę i sprzyja łagodzeniu męczącego kaszlu. Substancje zawarte w lukrecji mogą wspierać nawilżenie gardła.

Jak stosować lukrecję na kaszel i zgagę?

Pół łyżeczki ciętego korzenia zalej szklanką zimnej wody, a następnie gotuj pod przykryciem przez 5-7 minut na małym ogniu. Przecedzony odwar pij 1-2 razy dziennie.

Na żołądek i układ pokarmowy

Korzeń lukrecji bywa wykorzystywany także w mieszankach ziołowych wspierających układ trawienny. Jej składniki aktywne sprzyjają naturalnym procesom regeneracyjnym, np. przy podrażnieniu żołądka czy niestrawności.

Jak stosować lukrecję na żołądek?

Na żołądek i dolegliwości układu pokarmowego poleca się przede wszystkim picie naparu z lukrecji. Aby go przygotować, należy zalać 1-2 łyżeczki rozdrobnionego suszu szklanką wrzątku i parzyć pod przykryciem przez 10-15 minut.

Lukrecja na Helicobacter pylori

Niektóre badania sugerują, że składniki lukrecji (szczególnie w formie odglicyryzynizowanej – DGL) mogą wykazywać aktywność wobec bakterii Helicobakter pylori. Lukrecja może bowiem wspierać ochronę błony śluzowej, a także wspomagać organizm w walce ze wzrostem bakterii Helicobakter pylori. Pamiętajmy jednak, że może być ona stosowana wyłącznie jako wsparcie terapii, po konsultacji ze specjalistą i w żadnym wypadku nie zastępuje leczenia antybiotykowego.

Lukrecja w kosmetyce

Lukrecja to częsty składnik kosmetyków do skóry wrażliwej, preparatów rozjaśniających przebarwienia czy produktów łagodzących zaczerwienienia. Zawarte w niej związki mogą wspierać redukcję podrażnień i wyrównywanie kolorytu skóry oraz wspomagać łagodzenie świądu np. przy atopowym zapaleniu skóry.

Kto powinien unikać lukrecji? Skutki uboczne i przeciwwskazania

Chociaż lukrecja jest powszechnie wykorzystywana w ziołolecznictwie, nie każdy może ją stosować. Zawarta w niej glicyryzyna może wpływać na gospodarkę elektrolitową i ciśnienie tętnicze. Z kolei nadmierne i długotrwałe przyjmowanie preparatów z lukrecją może prowadzić m.in. do zatrzymywania sodu w organizmie czy spadku poziomu potasu (hipokaliemia).

Lukrecja przy schorzeniach nerek i wątroby

Korzenia lukrecji, nawet w niewielkich ilościach, nie powinny stosować osoby cierpiące na schorzenia nerek oraz wątroby. Glicyryzyna może wpływać na podwyższenie poziomu aldosteronu (hormon steroidowy produkowany przez korę nadnerczy), a w efekcie prowadzić do zatrzymywania wody w organizmie, podwyższenia ciśnienia krwi i dodatkowego obciążenia nerek czy wątroby.

Lukrecja a nadciśnienie i cukrzyca typu 2

Jak pokazują badania, glicyryzyna może powodować tzw. efekt pseudoaldosteronizmu, który może prowadzić do zatrzymania sodu oraz wody w organizmie oraz zwiększonego wydalania potasu. Na skutek tego mogą wystąpić obrzęki, wzrost ciśnienia krwi czy zaburzenia rytmu serca.

W przypadku cukrzycy typu 2 przyjmowanie preparatów z lukrecją należy skonsultować z lekarzem, ponieważ zawarte w niej substancje aktywne z jednej strony mogą potencjalnie wspierać walkę z insulinoopornością oraz wspomagać metabolizm, z drugiej zaś, przyjmowane regularnie mogą stanowić zagrożenie, przede wszystkim ze względu na właściwości glicyryzyny.

Lukrecja a ciąża

Nie zaleca się również stosowania lukrecji w okresie ciąży. Niektóre badania sugerują, że duże ilości glicyryzyny mogą wpływać na gospodarkę hormonalną i metabolizm kortyzolu. To zaś może niekorzystnie oddziaływać na rozwój płodu.

Lukrecja dla dzieci

Pomimo tego, że niektóre preparaty z lukrecją mają formę cukierków, nie zawsze są odpowiednie dla dzieci. Organizm dziecka może być bardziej podatny na działanie substancji aktywnych, dlatego zanim podamy lukrecję dziecku, skonsultujmy się z lekarzem.

Jak stosować lukrecję?

Lukrecję można stosować na kilka sposobów (lukrecja do picia, jedzenia, lukrecja do ssania). Najczęściej stosowana jest w formie naparów lub odwarów z suszonego korzenia. W przypadku problemów trawiennych lukrecję warto przyjmować przed posiłkiem lub między posiłkami jako wsparcie ochrony błony śluzowej.

Zalecane dawkowanie korzenia lukrecji to zazwyczaj od 5 g do 15 g na dobę, w zależności od preparatu. Odpowiada to 200–600 mg glicyryzyny. Dłuższy czas kuracji niż 4–6 tygodni należy skonsultować z lekarzem.

Gdzie kupić preparaty z lukrecją?

W aptekach i sklepach z ziołami znajdziemy preparaty jedno- i wieloskładnikowe z ekstraktem z korzenia lukrecji, takie jak herbaty z lukrecją, krople na trawienie, kapsułki czy suszony korzeń cięty.

Lukrecja bywa także składnikiem kosmetyków do włosów, kosmetyków do twarzy czy żeli do higieny intymnej.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

• Na co pomaga lukrecja?

Lukrecja bywa stosowana pomocniczo przy kaszlu, podrażnieniu gardła oraz dolegliwościach ze strony układu pokarmowego (np. zgaga, niestrawność).

• Jakie są przeciwwskazania do stosowania lukrecji?

Lukrecji powinny unikać osoby z nadciśnieniem tętniczym, chorobami serca, schorzeniami nerek oraz kobiety w ciąży. Ostrożność powinny zachować przede wszystkim osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie oraz leki moczopędne.

• Czy lukrecję można podawać dzieciom?

Lukrecja może występować w niektórych preparatach dla dzieci, np. w syropach na kaszel. Zawsze jednak powinna być stosowana wyłącznie zgodnie z zalecaniami producenta lub lekarza. Nie zaleca się natomiast samodzielnego podawania dziecku naparów z lukrecji, bez konsultacji z pediatrą.

• Czy lukrecja podnosi cukier?

Lukrecja, pomimo słodkiego smaku, nie jest typowym źródłem cukru i sama w sobie nie wpływa na poziom glukozy we krwi.