Objawy odstawienia nikotyny – jak organizm reaguje na rzucenie palenia?

Rzucenie palenia to jedna z najważniejszych decyzji zdrowotnych. Często jednak wiąże się z dyskomfortem wywoływanym przez objawy odstawienia nikotyny. Zespół abstynencyjny po odstawieniu papierosów to naturalna reakcja organizmu na brak substancji, do której był przyzwyczajony. Nikotyna oddziałuje na neuroprzekaźniki odpowiedzialne m.in. za odczuwanie przyjemności i redukcję napięcia, dlatego zaprzestanie palenia może powodować szereg nieprzyjemnych skutków fizycznych i psychicznych.

Najczęstsze objawy odstawienia nikotyny

Objawy odstawienia nikotyny pojawiają się, gdy organizm przestaje otrzymywać substancję, do której był przyzwyczajony, a receptory nikotynowe muszą stopniowo przystosowywać się do nowej sytuacji. Wiele palaczy doświadcza wtedy tzw. zespołu abstynencyjnego, który może obejmować zarówno dolegliwości fizyczne, głównie ze strony układu pokarmowego, jak i psychiczne, związane z układem nerwowym.

Objawy fizyczne po rzuceniu palenia

Odstawienie nikotyny – objawy fizyczne:

• zwiększony apetyt – ponieważ nikotyna może wpływać na metabolizm i apetyt, jej odstawienie może wiązać się ze spowolnieniem przemiany materii i zwiększoną ochotą na jedzenie,
• przybieranie na wadze – spowolniony metabolizm i zwiększony apetyt mogą prowadzić do wzrostu masy ciała, szczególnie jeżeli papierosy zastępowane są przekąskami,
• kaszel i problemy z gardłem – to skutek procesu oczyszczania się dróg oddechowych i intensywnego wydzielania flegmy. Odpowiedzialne za usuwanie zanieczyszczeń rzęski, z biegiem czasu regenerują się i odzyskują możliwość pełnienia swoich funkcji. Może to wpływać na nasilenie się kaszlu po rzuceniu palenia,
• zawroty i bóle głowy – wynikają przede wszystkim ze zwiększonej ilości tlenu, który dociera do mózgu, a także ze zmian krążeniowych i adaptacji organizmu,
• problemy trawienne – nikotyna oddziałuje na perystaltykę jelit, dlatego po jej odstawieniu mogą wystąpić zaparcia,
• pocenie się, drżenie rąk, spadek tętna i ciśnienia – to typowa reakcja organizmu na odstawienie nikotyny.

Skutki odstawienia nikotyny w sferze psychicznej

Głód nikotynowy – objawy psychiczne:

• drażliwość, niepokój, napięcie – kiedy nikotyna przestaje regulować funkcjonowanie układu nerwowego, organizm musi przyzwyczaić się do naturalnych sposobów regulowania emocji. Nerwowość dodatkowo może potęgować samo zerwanie z nawykiem palenia,
• spadek nastroju – ponieważ nikotyna może stymulować ośrodek przyjemności i przyczyniać się do wzrostu dopaminy, jej brak może powodować spadek nastroju,
• trudności z koncentracją – nikotyna wpływa na aktywność mózgu, który przy jej braku potrzebuje czasu, aby powrócić do swoich naturalnych funkcji,
• bezsenność – odrzucenie nawyku palenia może zaburzać stały rytuał przed pójściem spać, ponadto niedostarczanie nikotyny może wywoływać zaburzenia w funkcjonowaniu mózgu,
• obsesyjne myśli – to jeden z efektów odstawienia nikotyny, ponieważ mózg może obsesyjnie „domagać się” kolejnej jej dawki.

Głód nikotynowy – ile trwa i kiedy jest największy?

Głód nikotynowy to jeden z najbardziej charakterystycznych objawów zespołu abstynencyjnego, który pojawia się po odstawieniu papierosów lub innych produktów zawierających nikotynę. Jest to silna, często nagła potrzeba sięgnięcia po papierosa. Wynika z przyzwyczajenia mózgu do regularnej stymulacji receptorów nikotynowych. Największe nasilenie takiego stanu z reguły występuje pomiędzy 24. a 72. godziną od odstawienia nikotyny. W czasie tzw. „kryzysu 3. dnia” wiele osób odczuwa silne napięcie, niepokój oraz dużą trudność w opanowaniu odruchu palenia. W kolejnych dniach psychiczne objawy rzucania palenia stopniowo słabną. Niemniej jednak mogą powracać falowo przez kolejnych kilka tygodni, zwłaszcza w sytuacjach stresowych lub związanych z wcześniejszymi nawykami.

Czas trwania głodu nikotynowego to kwestia indywidualna. Zależy m.in. od stopnia uzależnienia czy długości palenia. Zazwyczaj jednak najtrudniejszy etap mija po ok. 1-2 tygodniach.

Rzucanie palenia – objawy dzień po dniu

Objawy odstawienia nikotyny nie należą do najprzyjemniejszych. Warto jednak pamiętać, że już na ok. 20 minut po odstawieniu ostatniego papierosa rozpoczyna się stopniowa regeneracja organizmu.

Skutki rzucenia palenia:

• po ok. 20 minutach od ostatniego papierosa zachodzą korzystne zmiany dla układu krążenia, stopniowo stabilizuje się tętno i ciśnienie,
• w ciągu pierwszych 24 godzin organizm zaczyna usuwać tlenek węgla z krwi. Przyczynia się to do lepszego dotleniania tkanek,
• między 2 a 3 dobą objawy zespołu odstawiennego są najbardziej nasilone, ale jednocześnie organizm intensywnie przystosowuje się do braku nikotyny i odbudowuje równowagę neuroprzekaźników. Poprawia się zmysł węchu i smaku,
• po 1-2 tygodniach wiele osób zauważa poprawę wydolności oddechowej, stopniowo zmniejsza się również napięcie i rozdrażnienie,
• po kilku tygodniach – postępuje regeneracja płuc – poprawia się wydolność i krążenie, ustępują duszności i zanika kaszel.

Etapy oczyszczania organizmu po rzuceniu palenia

Po odstawieniu papierosów organizm stopniowo rozpoczyna proces usuwania toksyn i pozostałości nikotyny z krwi. Detoks nikotynowy to czas, w którym w organizmie zachodzą zmiany prowadzące do przywrócenia prawidłowego funkcjonowania wcześniej obciążonych układów.

Już w pierwszej dobie zmniejsza się poziom tlenku węgla we krwi. Prowadzi to do poprawy dotlenienia narządów i wspiera pracę serca. W kolejnych dniach rozpoczyna się regeneracja układu oddechowego. Typowym elementem tego procesu jest kaszel. W następnych tygodniach można zaobserwować dalsze, pozytywne skutki odstawienia nikotyny. Wzrasta wydolność płuc, a oddychanie staje się łatwiejsze.

Jak złagodzić objawy rzucenia palenia?

Objawy odstawienia nikotyny najczęściej obejmują zarówno napięcie psychiczne, jak i dyskomfort fizyczny, dlatego w czasie rzucania palenia warto zapewnić sobie wielokierunkowe wsparcie. Pomocne może być korzystanie z metod farmakologicznych, a także domowych sposobów ułatwiających zmianę dotychczasowych nawyków.

Nikotynowa terapia zastępcza i leki bez recepty

Jedną z popularnych metod walki z objawami rzucenia palenia jest nikotynowa terapia zastępcza (NTZ), która polega na stopniowym dostarczaniu sobie kontrolowanych dawek nikotyny. W aptekach znajdziemy np. plastry nikotynowe czy gumy z nikotyną, które mogą wspomagać łagodzenie głodu nikotynowego.

Preparaty na rzucanie palenia mogą zawierać również takie substancje jak bupropion, wareklinina i cytyzyna. Cytyzyna sprzyja ograniczaniu głodu nikotynowego i redukcji odczuwania skutków odstawienia nikotyny.

W tym czasie pomocna może okazać się również odpowiednia suplementacja, wspierająca układ nerwowy. Do utrzymania równowagi psychicznej może przyczynić się chociażby suplementacja magnezu czy witamin z grupy B.

Domowe sposoby na głód nikotynowy

W łagodzeniu objawów odstawienia nikotyny pomocne mogą być także domowe sposoby. Regularna aktywność fizyczna może redukować napięcie i poprawiać samopoczucie. Techniki relaksacyjne (np. ćwiczenia oddechowe, medytacja) pomagają lepiej radzić sobie ze stresem. Ważne również, by pamiętać o odpowiednim nawodnieniu organizmu (wspierającym proces oczyszczania organizmu z nikotyny i substancji smolistych) i zbilansowanej diecie, bogatej w składniki odżywcze, witaminy i minerały.

Nagłe rzucenie palenia a skutki uboczne

Rzucenie palenia z dnia na dzień wydaje się być najprostszym sposobem na odstawienie nikotyny i walkę ze skutkami palenia papierosów. Okazuje się jednak, że nagłe rzucenie palenia może wiązać się z intensyfikacją zespołu abstynencyjnego. Wszystko dlatego, że organizm, który był regularnie przyzwyczajany do działania nikotyny, musi w krótkim czasie przystosować się do jej całkowitego braku. Niemniej jednak, chociaż nagłe odstawienie nikotyny może być trudniejsze na początku, u części osób może skutkować szybszym przejściem do kolejnych etapów adaptacji. Alternatywą może być systematyczne ograniczanie liczby wypalanych papierosów w ciągu dnia lub korzystanie z metod wsparcia, takich jak NTZ.

FAQ Najczęściej zadawane pytania

• Po jakim czasie nikotyna znika z organizmu?

Nikotyna z organizmu usuwana jest stosunkowo szybko. Jej poziom znacząco spada zwykle w ciągu 2-3 dni od ostatniego papierosa. Natomiast jej metabolit (kotynina) może utrzymywać się w organizmie nawet do kilkunastu dni.

• Czy rzucanie palenia jest niebezpieczne dla zdrowia?

Rzucanie palenia nie jest niebezpieczne dla zdrowia. Może natomiast powodować dyskomfort związany z zespołem odstawiennym. Jednak zerwanie z nikotynizmem przynosi znaczące korzyści zdrowotne.

• Dlaczego po rzuceniu palenia pojawia się brzuch jak balon?

U niektórych osób objawem odstawienia nikotyny są wzdęcia i uczucie pełności. Dzieje się tak dlatego, że układ pokarmowy potrzebuje czasu na przystosowanie się do zmian metabolicznych i zwiększonego apetytu po rzuceniu palenia.

• Jak długo trwa kaszel po odstawieniu papierosów?

Kaszel po rzuceniu palenia może utrzymywać się od kilku tygodni do nawet kilku miesięcy. Jest on związany z regeneracją rzęsek i oczyszczaniem dróg oddechowych z zalegających zanieczyszczeń.

Rzucanie palenia – objawy, efekty, sposoby. Podsumowanie

Choć objawy rzucania palenia mogą być naprawdę uciążliwe, warto pamiętać, że są one przejściowym etapem adaptacji organizmu do funkcjonowania bez nikotyny. Za najtrudniejsze uważa się 3 pierwsze dni po zaprzestaniu palenia. W kolejnych dniach z reguły głód nikotynowy słabnie, a organizm rozpoczyna intensywny proces regeneracji. Już krótko po ostatnim papierosie pojawiają się pierwsze korzystane zmiany w układzie krążenia, później zaś wzrasta wydolność płuc i poprawia się ogólne samopoczucie.