Suplementy podczas terapii GLP-1 – czy warto stosować, aby zdrowo schudnąć? Aktualne wytyczne

Czy leki GLP-1 powodują niedobory witamin i minerałów?

Same leki GLP-1 nie wywołują bezpośrednio niedoborów witamin i składników mineralnych. Problemem jest przede wszystkim ograniczona ilość spożywanych produktów oraz nieodpowiednio zbilansowana dieta.

Najczęściej obserwuje się zwiększone ryzyko niedostatecznej podaży:

• białka,
• witaminy D,
• witaminy B12,
• żelaza,
• wapnia,
• magnezu.

Dlatego suplementacja podczas terapii GLP-1 powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta i opierać się na wynikach badań laboratoryjnych.

Jakie badania warto wykonać przed rozpoczęciem leczenia GLP-1?

Ocena stanu odżywienia i parametrów metabolicznych pozwala wykryć ewentualne niedobory jeszcze przed rozpoczęciem terapii oraz ułatwia zaplanowanie ewentualnej suplementacji.

Przed wdrożeniem leczenia warto oznaczyć:

• morfologię krwi – pozwala ocenić ogólny stan zdrowia i wykryć ewentualną niedokrwistość,
• glukozę na czczo i hemoglobinę glikowaną (HbA1c) – badania służące ocenie gospodarki węglowodanowej,
• lipidogram – obejmujący cholesterol całkowity, LDL, HDL oraz triglicerydy,
• próby wątrobowe (ALT, AST, ALP, GGTP) – umożliwiają ocenę funkcji wątroby, szczególnie istotną u osób z niealkoholową stłuszczeniową chorobą wątroby,
• kreatyninę i wskaźnik eGFR – pozwalające ocenić czynność nerek,
• stężenie witaminy B12 – zwłaszcza u osób chorujących na cukrzycę typu 2 lub przyjmujących metforminę,
• żelazo i ferrytynę – pomocne w wykrywaniu utajonych niedoborów żelaza,
• stężenie witaminy D [25(OH)D] – przydatne przy planowaniu indywidualnej suplementacji,
• TSH oraz, w uzasadnionych przypadkach, hormony tarczycy FT3 i FT4 – pozwalające ocenić funkcjonowanie tarczycy.

W zależności od stanu zdrowia lekarz może zalecić również wykonanie dodatkowych badań. U części pacjentów wskazana jest także okresowa kontrola wybranych parametrów laboratoryjnych już w trakcie terapii GLP-1 lub GLP-1/GIP.

Najnowsze wytyczne żywieniowe dla osób stosujących leki GLP-1

Wraz z rosnącą popularnością leków z grupy GLP-1 pojawiła się potrzeba opracowania szczegółowych zaleceń żywieniowych dla pacjentów stosujących tę terapię. W odpowiedzi na to cztery czołowe organizacje zajmujące się medycyną stylu życia, żywieniem i leczeniem otyłości – American College of Lifestyle Medicine (ACLM), American Society for Nutrition (ASN), Obesity Medicine Association (OMA) oraz The Obesity Society (TOS) – opublikowały wspólne rekomendacje kliniczne zatytułowane „Priorytety żywieniowe wspierające terapię GLP-1 w otyłości”.

Dokument został jednocześnie opublikowany w czterech recenzowanych czasopismach naukowych i stanowi efekt współpracy specjalistów z różnych dziedzin. Eksperci podkreślają, że odpowiednio zbilansowana dieta i modyfikacja stylu życia są równie ważne jak sama farmakoterapia.

Priorytet pierwszy – odpowiednia podaż białka

Jednym z najważniejszych elementów terapii jest dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości białka. Ma to szczególne znaczenie u osób, które z powodu zmniejszonego apetytu spożywają niewielkie porcje posiłków.

Białko wspomaga:

• utrzymanie masy mięśniowej,
• regenerację organizmu,
• utrzymanie uczucia sytości,
• prawidłowy metabolizm,
• ograniczenie utraty beztłuszczowej masy ciała podczas odchudzania.

Eksperci wskazują, że osoby leczone agonistami receptora GLP-1 powinny zwracać szczególną uwagę na obecność produktów wysokobiałkowych w każdym posiłku.

Dobrym źródłem białka są:

• chude mięso,
• ryby,
• jaja,
• fermentowane produkty mleczne,
• nasiona roślin strączkowych,
• tofu i produkty sojowe,
• odżywki białkowe.

Priorytet drugi – nawodnienie organizmu

Zmniejszony apetyt sprawia, że część pacjentów przyjmuje nie tylko mniej kalorii, ale również mniejsze ilości płynów. Dodatkowo nudności, wymioty lub biegunki mogą zwiększać ryzyko odwodnienia.

Prawidłowe nawodnienie pomaga:

• zmniejszyć ryzyko zaparć,
• wspierać pracę nerek,
• ograniczać bóle głowy i osłabienie,
• poprawiać samopoczucie,
• wspomagać prawidłowy przebieg procesów metabolicznych.

Większość osób powinna wypijać około 30-35 ml płynów na kilogram masy ciała dziennie, chyba że lekarz zaleci inaczej.

Najlepszym wyborem są:

• woda,
• woda mineralna,
• niesłodzone herbaty,
• napary ziołowe,
• rozcieńczone soki warzywne.

Priorytet trzeci – jakość diety i gęstość odżywcza

Ze względu na mniejszą ilość spożywanych posiłków szczególnego znaczenia nabiera ich wartość odżywcza. Dieta osób stosujących leki GLP-1 powinna dostarczać odpowiednich ilości witamin, składników mineralnych i błonnika.

W codziennym jadłospisie warto uwzględniać:

• warzywa,
• owoce,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• ryby morskie,
• orzechy,
• nasiona,
• chude źródła białka,
• fermentowane produkty mleczne.

Priorytet czwarty – aktywność fizyczna i ochrona masy mięśniowej

Jednym z głównych celów terapii nie jest jedynie zmniejszenie masy ciała, ale przede wszystkim redukcja tkanki tłuszczowej przy zachowaniu możliwie dużej ilości tkanki mięśniowej.

Dlatego zaleca się regularną aktywność fizyczną obejmującą:

• ćwiczenia aerobowe,
• trening siłowy,
• trening oporowy,
• codzienną aktywność spontaniczną, np. spacery.

Regularne ćwiczenia mogą poprawiać skład ciała, zwiększać wydatek energetyczny oraz wspierać utrzymanie osiągniętych efektów.

Znaczenie wsparcia behawioralnego

Autorzy rekomendacji podkreślają, że leczenie otyłości nie powinno ograniczać się wyłącznie do przyjmowania leków.

Istotną rolę odgrywają:

• edukacja żywieniowa,
• nauka rozpoznawania sygnałów głodu i sytości,
• wsparcie psychologiczne,
• zmiana długotrwałych nawyków żywieniowych,
• regularne wizyty kontrolne u lekarza i dietetyka.

Takie kompleksowe podejście zwiększa szanse na trwałe utrzymanie uzyskanych rezultatów.

Jakie suplementy warto rozważyć podczas terapii GLP-1?

Nie istnieje jeden uniwersalny schemat suplementacji odpowiedni dla wszystkich osób stosujących analogi GLP-1. Suplementy podczas terapii GLP-1 powinny być dobierane indywidualnie, w zależności od sposobu żywienia, wyników badań laboratoryjnych oraz występujących niedoborów.

Białko i odżywki wysokobiałkowe

Białko jest jednym z najważniejszych składników odżywczych podczas leczenia otyłości. Odpowiednia jego podaż pomaga ograniczać utratę masy mięśniowej i sprzyja utrzymaniu uczucia sytości.

Jeżeli dostarczenie odpowiedniej ilości białka wraz z dietą jest trudne, pomocne mogą być:

• koncentraty białka serwatkowego (WPC),
• izolaty białka serwatkowego (WPI),
• preparaty kazeinowe,
• odżywki na bazie białka roślinnego,
• gotowe koktajle wysokobiałkowe.

Witamina D

Niedobór witaminy D jest powszechny w populacji polskiej, dlatego wiele osób stosujących leki GLP-1 wymaga suplementacji.

Witamina D wpływa między innymi na:

• prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego,
• utrzymanie zdrowych kości,
• pracę mięśni,
• gospodarkę wapniowo-fosforanową.

Dawkę suplementacji warto dostosować do wyniku oznaczenia stężenia 25(OH)D we krwi.

Witamina B12

Witamina B12 odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego oraz produkcję czerwonych krwinek.

Na niedobór szczególnie narażone są:

• osoby stosujące dietę roślinną,
• pacjenci leczeni metforminą,
• osoby starsze,
• osoby spożywające niewielkie ilości produktów pochodzenia zwierzęcego.

Przed rozpoczęciem suplementacji warto oznaczyć jej stężenie we krwi.

Żelazo

Niedobór żelaza może objawiać się:

• przewlekłym zmęczeniem,
• osłabieniem,
• pogorszeniem koncentracji,
• nadmiernym wypadaniem włosów,
• bladością skóry.

Suplementację należy wdrażać wyłącznie po potwierdzeniu niedoboru na podstawie badań laboratoryjnych.

Wapń

Odpowiednia podaż wapnia jest istotna dla zdrowia kości i zębów.

Najlepszymi źródłami wapnia są:

• mleko,
• jogurty naturalne,
• kefiry,
• sery,
• wzbogacane napoje roślinne,
• migdały,
• sezam.

Suplementacja może być wskazana u osób, które nie dostarczają odpowiednich ilości wapnia wraz z dietą.

Magnez

Magnez uczestniczy w kilkuset reakcjach enzymatycznych zachodzących w organizmie.

Jego odpowiednia podaż wspiera:

• funkcjonowanie układu nerwowego,
• pracę mięśni,
• utrzymanie równowagi elektrolitowej,
• metabolizm energetyczny.

Niedobór magnezu nie jest bezpośrednim skutkiem stosowania leków GLP-1, ale może występować u osób spożywających mało urozmaiconą dietę.

Kwasy omega-3

Kwasy tłuszczowe omega-3 wykazują korzystny wpływ na zdrowie serca oraz profil lipidowy.

Ich głównym źródłem są:

• łosoś,
• śledź,
• makrela,
• sardynki,
• olej z alg.

Jeżeli spożycie tłustych ryb morskich jest niewystarczające, można rozważyć suplementację preparatami zawierającymi EPA i DHA.

Elektrolity

W przypadku nasilonych nudności, wymiotów lub biegunek część pacjentów może być narażona na zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.

W takich sytuacjach pomocne mogą być preparaty zawierające:

• sód,
• potas,
• magnez,
• glukozę.

Nie ma jednak wskazań do rutynowego stosowania elektrolitów przez wszystkie osoby leczone agonistami receptora GLP-1.

Błonnik i probiotyki

Zaparcia należą do najczęstszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem leków GLP-1.

W poprawie pracy przewodu pokarmowego mogą pomóc:

• zwiększenie podaży błonnika pokarmowego,
• odpowiednie nawodnienie,
• spożywanie fermentowanych produktów mlecznych,
• suplementacja łuskami babki jajowatej,
• stosowanie wybranych szczepów probiotycznych.

Suplementacja przy konkretnych lekach GLP-1 – najczęściej zadawane pytania

Jakie suplementy stosować przy Ozempicu?

Nie istnieje uniwersalny zestaw suplementów przeznaczony dla wszystkich osób stosujących semaglutyd. Najczęściej zwraca się uwagę na odpowiednią podaż białka, witaminy D, witaminy B12, żelaza, wapnia i kwasów omega-3. Dobór preparatów powinien uwzględniać sposób żywienia oraz wyniki badań laboratoryjnych.

Czy podczas stosowania Wegovy warto przyjmować witaminy?

Tak, jednak suplementacja powinna być uzasadniona rzeczywistym zapotrzebowaniem. Sam lek nie powoduje niedoborów witamin, ale zmniejszenie ilości spożywanych pokarmów może zwiększać ryzyko ich wystąpienia. Najczęściej suplementowane są witamina D, witamina B12, żelazo i wapń.

Jak wygląda suplementacja przy Mounjaro?

Tirzepatyd działa na receptory GLP-1 i GIP, a zasady suplementacji są podobne jak w przypadku innych leków stosowanych w leczeniu otyłości.

Największą uwagę należy zwrócić na:

• odpowiednią podaż białka,
• nawodnienie organizmu,
• zapobieganie utracie masy mięśniowej,
• kontrolę ewentualnych niedoborów pokarmowych.

Czy przy Saxendzie potrzebne są dodatkowe preparaty?

Nie każda osoba stosująca liraglutyd wymaga suplementacji. W wielu przypadkach odpowiednio skomponowana dieta pozwala pokryć zapotrzebowanie na większość składników odżywczych.

Dodatkowe preparaty mogą być jednak wskazane u osób:

• spożywających niewielkie ilości pokarmów,
• stosujących diety eliminacyjne,
• z potwierdzonymi niedoborami,
• w podeszłym wieku,
• z chorobami współistniejącymi.

Czy leki GLP-1 powodują niedobór witaminy B12?

Nie wykazano, aby analogi GLP-1 bezpośrednio prowadziły do niedoboru witaminy B12. Jej niedostateczne stężenie może jednak występować u osób stosujących dietę wegetariańską lub wegańską, leczonych metforminą lub spożywających niewielkie ilości produktów pochodzenia zwierzęcego. W razie podejrzenia niedoboru warto oznaczyć stężenie witaminy B12 i skonsultować wyniki z lekarzem.

Czy podczas terapii GLP-1 trzeba stosować odżywki białkowe?

Nie jest to konieczne u wszystkich pacjentów. Jeżeli odpowiednią ilość białka można dostarczyć wraz z dietą, dodatkowa suplementacja nie jest potrzebna.

Odżywki wysokobiałkowe mogą być pomocne u osób:

• mających trudności z jedzeniem większych porcji,
• intensywnie trenujących,
• narażonych na utratę masy mięśniowej,
• w podeszłym wieku.

Czy można przyjmować probiotyki podczas leczenia?

Tak. Probiotyki nie wykazują interakcji z lekami GLP-1 i mogą wspierać funkcjonowanie przewodu pokarmowego.

Ich stosowanie może być szczególnie pomocne u osób zmagających się z:

• zaparciami,
• wzdęciami,
• dyskomfortem jelitowym,
• zmianami rytmu wypróżnień.

Warto jednak pamiętać, że największe znaczenie dla zdrowia mikrobioty jelitowej ma odpowiednia dieta bogata w błonnik pokarmowy.