Jak karmić niemowlę z alergią na białka mleka krowiego (nazywaną potocznie „skazą białkową”) i czy można kontynuować karmienie piersią?

W wielu przypadkach tak. U większości niemowląt z alergią na białka mleka krowiego można, a nawet należy, kontynuować karmienie piersią. Dopiero gdy nie jest ono możliwe, stosuje się odpowiednio dobraną żywność specjalnego przeznaczenia medycznego.

Czym jest alergia na białka mleka krowiego (ABMK)?

ABMK to jedna z najczęstszych alergii pokarmowych występujących we wczesnym okresie życia. Jest reakcją immunologiczną na białka zawarte w mleku krowim.

Szacowana częstość występowania ABMK wynosi od 0,5% do 3% w krajach uprzemysłowionych, a niższe występowanie obserwuje się u niemowląt karmionych piersią.

Kiedy pojawiają się objawy?

W zależności od mechanizmu immunologicznego objawy mogą pojawić się:

• szybko, nawet w ciągu 2 godzin, a nawet natychmiast (ciężka IgE-zależna ABMK obejmująca anafilaksję)
• z opóźnieniem, po kilku godzinach lub dniach

To jeden z powodów, dla których rozpoznanie ABMK bywa trudne.

Jakie objawy mogą wystąpić u niemowlęcia?

ABMK może dawać objawy:

• żołądkowo-jelitowe, takie jak biegunka (wodnista kupka), wymioty, kolka
• skórne, takie jak świąd, rumień, pokrzywka czy atopowe zapalenie skóry
• oddechowe, m.in. świszczący oddech, wodnisty katar, zapalenie spojówek i przewlekły kaszel niezwiązany z infekcją

Objawy te mogą przypominać inne zaburzenia, dlatego nie powinny być interpretowane w oderwaniu od diagnostyki prowadzonej pod nadzorem lekarza.

Czy kolka niemowlęca zawsze oznacza alergię na białko mleka krowiego?

Nie. Kolka, ulewanie i drażliwość są częste u niemowląt i mogą mieć wiele przyczyn.

ABMK należy brać pod uwagę, ale nie powinno się rozpoznawać jej wyłącznie na podstawie kolki. Potrzebna jest ocena lekarska i właściwa diagnostyka.

Czy można dalej karmić piersią niemowlę z ABMK?

Tak, w większości przypadków mleko matki pozostaje odpowiednim pokarmem dla niemowlęcia z ABMK.

Jeśli lekarz uzna to za zasadne, matka może stosować dietę eliminacyjną. Taka dieta powinna być prowadzona pod nadzorem, aby ograniczyć ryzyko niedoborów żywieniowych u mamy.

Co robić, gdy podejrzewa się ABMK u dziecka?

Najważniejsze kroki to:

• zgłosić się z dzieckiem na diagnostykę u lekarza
• nie wprowadzać przypadkowych zmian w diecie bez diagnostyki
• kontynuować karmienie piersią, jeśli jest możliwe
• po potwierdzeniu ABMK, po konsultacji z lekarzem dobrać odpowiedni pod względem odżywczym preparat mlekozastępczy
• monitorować objawy, masę ciała i tempo wzrastania

Co jeśli dziecko nie jest karmione piersią?

Jeśli karmienie piersią nie jest wyłączne albo zostało przerwane, potrzebny jest odpowiedni preparat mlekozastępczy.

Do najważniejszych opcji należą:

• hydrolizaty białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy (eHF), które stanowią podstawę żywienia w łagodnej lub umiarkowanej ABMK
• hydrolizaty białka ryżu (HRF), czyli specjalistyczne „roślinne preparaty mlekozastępcze dla alergików”, które mogą stanowić alternatywę dla eHF
• mieszanki aminokwasowe (AAF), które są stosowane przede wszystkim w ciężkich przypadkach

Na niektórych rynkach dostępne są preparaty sojowe, których nie zaleca się w części wytycznych u niemowląt w pierwszych 6 miesiącach życia.

W każdym przypadku należy uwzględnić nie tylko rozpoznanie, ale także tolerancję mieszanki, stan odżywienia i przebieg wzrastania dziecka.

Co jeśli dziecko nie toleruje eHF?

W takiej sytuacji można rozważyć inne rozwiązanie żywieniowe, zależnie od stanu dziecka.

Dostępne są:

• hydrolizaty białka ryżu
• mieszanki aminokwasowe zwłaszcza w ciężkich postaciach ABMK

Co warto wiedzieć o hydrolizacie białka ryżu (HRF)?

Białka ryżu naturalnie różnią się składem od białek mleka krowiego. Choć są bogate w niezbędne aminokwasy, nie osiągają stężeń porównywalnych z mlekiem matki. Z tego powodu, aby zagwarantować bezpieczeństwo żywieniowe niemowlętom z alergią na białka mleka krowiego, hydrolizaty białka ryżu (HRF) są uzupełniane o aminokwasy, m.in. lizynę, L-izoleucynę i tryptofan. Mogą być przydatne u niemowląt jako alternatywa dla hydrolizatów białek mleka o znacznym stopniu hydrolizy (eHF) lub u dzieci, które nie akceptują smaku eHF.

Najważniejsze informacje:

• HRF może stanowić roślinną alternatywę dla eHF
• jego bezpieczeństwo oceniano także w kontekście zawartości arsenu
• został dopuszczony do stosowania jako żywność specjalnego przeznaczenia medycznego u niemowląt z ABMK
• znajduje się w międzynarodowych wytycznych postępowania dla lekarzy

Podsumowanie

Alergia na białka mleka krowiego (ABMK) wymaga nie tylko trafnej diagnozy, ale też odpowiedniego sposobu żywienia. Zalecanym sposobem postępowania w alergiach pokarmowych jest unikanie kontaktu z alergenem, czyli w przypadku ABMK eliminacja białek mleka krowiego i zastosowanie odpowiedniego postępowania dietetycznego. W ABMK bardzo ważne są odpowiednia diagnostyka, obserwacja objawów i kontrola wzrastania dziecka, a jeśli niemowlę nie jest karmione piersią, także indywidualny dobór preparatu przez lekarza.

FAQ

Czy niemowlę z ABMK może być karmione piersią?

Tak, w wielu przypadkach jest to możliwe i zalecane. Nie ma wskazań do przerywania karmienia piersią małego alergika.

Czy każda dieta eliminacyjna matki jest konieczna?

Nie. Dietę eliminacyjną wprowadza się wtedy, gdy jest do tego uzasadnienie kliniczne. Dietę eliminacyjną mamy należy skonsultować z lekarzem.

Co zrobić, jeśli dziecko nie toleruje eHF?

Można rozważyć hydrolizat białka ryżu albo AAF, zależnie od sytuacji klinicznej.

Czy hydrolizat białka ryżu jest uznawaną opcją żywieniową?

Tak, w krajach, w których jest dostępny, jest traktowany jako jedna z opcji postępowania dietetycznego u niemowląt z ABMK.