Koronarografia – jak wygląda badanie serca, kiedy się je wykonuje i jak się przygotować?

Koronarografia to jedno z najważniejszych badań wykonywanych w diagnostyce chorób serca i ocenie stanu tętnic wieńcowych. Badanie pozwala ocenić, czy przepływ krwi do serca przebiega w prawidłowy sposób. Na czym polega koronarografia, kiedy się ją wykonuje i co mogą oznaczać jej wyniki?

Czym jest koronarografia i na czym polega?

Koronarografia to specjalistyczne badanie diagnostyczne pozwalające dokładnie ocenić stan tętnic wieńcowych, czyli naczyń krwionośnych odpowiedzialnych za doprowadzenie krwi i tlenu do mięśnia sercowego. Jest ono uznawane za jedną z najdokładniejszych metod wykrywania zwężeń, niedrożności oraz innych nieprawidłowości w obrębie naczyń wieńcowych. Badanie wykonuje się przy użyciu promieniowania rentgenowskiego oraz środka kontrastowego, dzięki któremu lekarz może zobaczyć przepływ krwi w naczyniach serca na monitorze.

Koronarografia zaliczana jest do badań inwazyjnych, ponieważ wymaga wprowadzenia cienkiego cewnika do naczyń krwionośnych. Najczęściej cewnik umieszcza się przez tętnicę promieniową przy nadgarstku lub tętnicę udową w pachwinie. Następnie jest on delikatnie przesuwany do naczyń wieńcowych znajdujących się przy sercu. Po podaniu kontrastu możliwe staje się uwidocznienie światła tętnic oraz ocena, czy przepływ krwi odbywa się prawidłowo. Lekarz może dzięki temu określić stopień zwężenia naczyń i sprawdzić, które miejsca wymagają dalszego leczenia.

Badanie zazwyczaj odbywa się w znieczuleniu miejscowym, a pacjent pozostaje przytomny przez cały czas jego trwania.

Kiedy wykonuje się koronarografię?

Koronarografia wykonywana jest przede wszystkim wtedy, gdy istnieje podejrzenie zaburzeń przepływu krwi w tętnicach wieńcowych. Lekarz może zlecić badanie w sytuacjach nagłych, jak i w ramach pogłębionej diagnostyki chorób układu krążenia. Często przeprowadza się je u pacjentów z podwyższonym cholesterolem, nadciśnieniem tętniczym, cukrzycą, otyłością lub u osób palących papierosy.

Objawy choroby wieńcowej

Jednym z najczęstszych wskazań do wykonania koronarografii są objawy sugerujące chorobę wieńcową, w tym:

• ból lub ucisk w klatce piersiowej, który może pojawiać się podczas wysiłku fizycznego, stresu lub nawet spoczynku,
• duszności,
• szybkie męczenie się,
• uczucie kołatania serca,
• pogorszenie tolerancji aktywności fizycznej.

Diagnostyka po zawale serca

Koronarografia bardzo często wykonywana jest u pacjentów po zawale serca lub w przypadku podejrzenia ostrego zespołu wieńcowego. Badanie umożliwia szybkie ustalenie, które naczynie zostało zwężone lub zamknięte oraz jak duże są zmiany w tętnicach wieńcowych. Dzięki temu lekarze mogą dokładnie ocenić stopień uszkodzenia naczyń i zaplanować dalsze postępowanie diagnostyczne oraz leczenie. Koronarografia pomaga również w ocenie zaawansowania niektórych chorób serca związanych z niedokrwieniem mięśnia sercowego.

Kwalifikacja do zabiegów

Koronarografia wykonywana jest także przed planowanymi zabiegami i operacjami kardiologicznymi dla oceny stanu tętnic wieńcowych i ustalenia, czy pacjent wymaga dalszego leczenia zabiegowego. Badanie jest pomocne m.in. przy kwalifikacji do operacji serca oraz innych procedur związanych z układem krążenia.

Jak przebiega koronarografia krok po kroku?

Koronarografia przeprowadzana jest w specjalnej pracowni hemodynamicznej przez zespół medyczny. Badanie składa się z kilku etapów.

Przygotowanie do badania

Przed wykonaniem koronarografii pacjent przechodzi podstawową ocenę stanu zdrowia oraz otrzymuje informacje dotyczące przebiegu badania. Konieczne może być wykonanie badań laboratoryjnych, ocena pracy nerek oraz analiza przyjmowanych leków.

Pacjent zazwyczaj powinien pozostać na czczo na kilka godzin przed zabiegiem. Miejsce wkłucia, najczęściej okolica nadgarstka lub pachwiny, zostaje odpowiednio przygotowane i zdezynfekowane. Bezpośrednio przed rozpoczęciem koronarografii podawane jest znieczulenie miejscowe.

Wprowadzenie cewnika

Po przygotowaniu pacjenta lekarz wykonuje niewielkie wkłucie do tętnicy i wprowadza cienki, elastyczny cewnik do naczynia krwionośnego. Następnie cewnik jest stopniowo przesuwany w kierunku serca. Proces ten przebiega pod kontrolą aparatury rentgenowskiej.

Podanie kontrastu i obrazowanie

Kiedy cewnik znajdzie się w odpowiednim miejscu, podawany jest środek kontrastowy umożliwiający uwidocznienie tętnic wieńcowych na monitorze. Kontrast przepływa przez naczynia krwionośne, a aparat rentgenowski wykonuje w tym czasie serię obrazów przedstawiających przepływ krwi w tętnicach wieńcowych. W trakcie podawania kontrastu pacjent może odczuwać chwilowe uczucie ciepła rozchodzącego się po ciele.

Ile trwa badanie?

Czas trwania koronarografii zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta oraz stopnia trudności badania, jednak najczęściej procedura trwa od ok. 30 minut do godziny. W niektórych sytuacjach czas ten może się wydłużyć, zwłaszcza wtedy, gdy konieczna jest bardziej szczegółowa ocena naczyń krwionośnych.

Czy koronarografia boli i czy jest bezpieczna?

Koronarografia jest badaniem, które uważane jest za stosunkowo bezpieczne. Dzięki nowoczesnym metodom diagnostycznym oraz stałemu monitorowaniu stanu pacjenta ryzyko poważnych komplikacji jest niewielkie.

Odczucia pacjenta podczas badania

Podczas koronarografii pacjent pozostaje przytomny, jednak miejsce wkłucia do tętnicy zostaje wcześniej miejscowo znieczulone. Oznacza to, że moment wprowadzania cewnika zazwyczaj wywołuje jedynie odczucie krótkiego ukłucia lub niewielkiego dyskomfortu. Samo przesuwanie cewnika wewnątrz naczyń krwionośnych nie jest zwykle odczuwalne.

Ryzyko i możliwe powikłania

Możliwe powikłania najczęściej mają łagodny charakter i obejmują m.in. niewielki krwiak, obrzęk lub tkliwość w miejscu wkłucia. Rzadziej odnotowuje się reakcje alergiczne na środek kontrastowy, zaburzenia rytmu serca czy problemy związane z naczyniami krwionośnymi.

Wynik koronarografii – co oznacza?

Podczas analizy obrazów uzyskiwanych za pomocą koronarografii lekarz sprawdza przede wszystkim, czy w naczyniach występują zwężenia, niedrożności lub inne nieprawidłowości mogące ograniczać dopływ tlenu do serca. Oceniana jest także lokalizacja zmian oraz stopień ich zaawansowania.

Prawidłowy wynik koronarografii oznacza, że tętnice wieńcowe są drożne, a przepływ krwi przez naczynia nie jest utrudniony. Jeśli jednak badanie wykaże obecność zmian miażdżycowych lub zwężeń tętnic, wynik pozwoli lekarzowi ocenić ich stopień. Zmiany tego typu często rozwijają się u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym oraz podwyższonym poziomem cholesterolu.

W opisie badania często pojawiają się informacje dotyczące procentowego stopnia zwężenia tętnicy. Im większe zwężenie naczynia, tym większe ryzyko niedokrwienia serca i występowania objawów związanych z chorobą wieńcową. Lekarz analizuje również liczbę niedrożnych naczyń oraz umiejscowienie zmian, ponieważ niektóre fragmenty tętnic mają szczególnie ważne znaczenie dla pracy mięśnia sercowego.

Warto pamiętać także, że interpretacja wyniku koronarografii zawsze odbywa się z uwzględnieniem zgłaszanych przez pacjenta objawów, wyników innych badań i ogólnego stanu zdrowia.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

• Czy koronarografia jest niebezpieczna?

Koronarografia jest uznawana za bezpieczne badanie diagnostyczne. Jednak, jak każda procedura inwazyjna, może wiązać się z niewielkim ryzykiem powikłań.

• Ile trwa pobyt w szpitalu?

W wielu przypadkach pobyt w szpitalu trwa jeden dzień lub obejmuje krótką hospitalizację. Jej długość zależy od stanu zdrowia pacjenta oraz przebiegu badania.

• Jak długo trwa koronarografia?

Sama koronarografia trwa zazwyczaj od ok. 30 minut do godziny. Czas może się wydłużyć w bardziej skomplikowanych przypadkach.

• Kiedy wykonuje się koronarografię?

Badanie wykonuje się przede wszystkim przy podejrzeniu choroby wieńcowej, po zawale serca oraz w celu oceny stanu tętnic wieńcowych przed planowanym zabiegiem kardiologicznym.