Sapka niemowlęca – co to jest, jakie daje objawy i jak reagować?

Furczenie, pochrapywanie i głośniejszy oddech u niemowlęcia – to objawy, które mogą wzbudzać niepokój u rodziców. Czym jest sapka niemowlęca i czy może ona świadczyć o problemach zdrowotnych? Jak odróżnić ją od kataru i co zrobić, by ułatwić dziecku oddychanie?

Czym jest sapka niemowlęca?

Sapka niemowlęca to charakterystyczny dźwięk przypominający ciche pochrapywanie, furczenie lub głośny oddech, który pojawia się u niemowląt najczęściej w pierwszych miesiącach życia. Sapka sama w sobie nie jest uważana za chorobę. Jest natomiast objawem związanym z utrudnionym przepływem powietrza przez niewielkie i bardzo wrażliwe drogi nosowe dziecka. Rodzice najczęściej obserwują sapkę u swoich pociech podczas snu, karmienia oraz leżenia na plecach.

Jak rozpoznać sapkę u niemowlaka? Objawy

Najbardziej typowym objawem sapki niemowlęcej jest zmieniony oddech dziecka, przypominający ciche pochrapywanie, furczenie, świsty lub charczenie dochodzące z nosa. Bywa, że sapka słyszalna jest głównie nocą. Dziecko może także oddychać głośniej niż zwykle, częściej otwierać buzię lub wydawać niepokojące dźwięki podczas ssania piersi lub smoczka butelki. Niektóre niemowlęta robią też krótkie przerwy w karmieniu, aby zaczerpnąć powietrza, ponieważ zatkany nos utrudnia im jednoczesne oddychanie i jedzenie. Objawy te mogą mieć zmienne nasilenie i raz być bardzo wyraźne, a innym razem niemalże niezauważalne.

Sapka a katar – jak odróżnić?

Jak odróżnić sapkę od kataru? W obu przypadkach rodzice mogą mieć wrażenie zatkanego nosa u dziecka i słyszeć zmiany w jego oddechu. Różnica polega jednak przede wszystkim na charakterze dolegliwości i obecności wydzieliny z nosa. Przy sapce najczęściej słychać furczenie, pochrapywanie lub głośny oddech, ale nos maluszka pozostaje suchy lub ilość wydzieliny jest niewielka.

Przy katarze natomiast produkcja wydzieliny jest zwiększona, a nos dziecka wymaga częstszego oczyszczania. Niemowlę częściej kicha i może być bardziej rozdrażnione podczas karmienia. Katar może także powodować zaburzenia snu, a wydzielina spływać do gardła, powodując odgłosy „bulgotania”.

Przyczyny sapki niemowlęcej

Przyczyny sapki niemowlęcej najczęściej związane są z niedojrzałością układu oddechowego niemowlęcia, ale mogą także wiązać się z:

• niedojrzałością i wąską budową dróg nosowych,
• zalegającą niewielką ilością wydzieliny w nosie,
• przesuszeniem błony śluzowej nosa spowodowanym zbyt suchym lub przegrzanym powietrzem,
• podrażnieniem śluzówki przez kurz, dym papierosowy lub inne zanieczyszczenia powietrza,
• niewielkim obrzękiem błony śluzowej nosa, pojawiającym się okresowo u niemowląt,
• cofaniem się pokarmu i podrażnieniem nosogardła po karmieniu,
• infekcjami wirusowymi przebiegającymi z obrzękiem nosa i zwiększoną ilością wydzieliny,
• reakcjami alergicznymi, w tym nadwrażliwością na alergeny oraz alergiami pokarmowymi.

Czy sapka niemowlęca jest groźna?

W większości przypadków sapka nie jest groźna i u małych dzieci stanowi częste zjawisko fizjologiczne. Towarzyszące jej furczenie czy pochrapywanie wynika zwykle z niedojrzałości dróg oddechowych. Jeżeli dziecko, poza głośniejszym oddychaniem, jest spokojne, prawidłowo je i śpi i nie ma innych niepokojących objawów, sapka niemowlęca zazwyczaj nie wymaga specjalistycznego leczenia.

Co robić, gdy pojawi się sapka u niemowlaka?

Kiedy u niemowlaka pojawi się sapka, najważniejsze, by zapewnić dziecku komfortowe warunki do swobodnego oddychania. Szczególnie ważne jest dbanie o prawidłowe nawilżenie błony śluzowej nosa, ponieważ przesuszone powietrze sprzyja podrażnieniu śluzówki i nasileniu furczenia podczas oddychania.

Pomocne może być stosowanie inhalatorów do inhalacji z soli fizjologicznej oraz sprayów z wodą morską przeznaczonych dla niemowląt, które pomagają nawilżyć śluzówkę i rozrzedzić ewentualną zalegającą wydzielinę. Do jej usuwania wykorzystać można aspirator. Oczyszczanie nosa powinno być jednak wykonywane tylko wtedy, gdy jest potrzebne.

Nasilenie objawów dodatkowo może zmniejszyć zachowanie odpowiedniego poziomu wilgotności w domu czy mieszkaniu. Warto także nie narażać dziecka na działanie czynników drażniących, w tym przede wszystkim dymu papierosowego, ale też kurzu czy intensywnych zapachów.

Kiedy iść do lekarza i jak leczy się sapkę?

Do lekarza warto zgłosić się wtedy, kiedy dziecko ma wyraźne trudności z oddychaniem, oddycha bardzo szybko, pojawia się sinienie wokół ust lub niemowlę wydaje się osłabione albo apatyczne. Niepokojącym sygnałem mogą być także problemy występujące przy karmieniu, np. częste przerywanie ssania z powodu braku powietrza, a także zaburzenia snu wynikające z nasilonych trudności oddechowych. Konsultacji wymaga także sapka utrzymująca się przez długi czas lub stopniowo nasilająca się.

Wizyta u lekarza jest wskazana również wtedy, gdy pojawiają się inne objawy, takie jak kaszel, gorączka czy obfita wydzielina z nosa.

Leczenie sapki zależy od jej przyczyny. Często wystarczające są działania łagodzące objawy. Jeśli jednak sapka związana jest z infekcją lub nasilonym obrzękiem błony śluzowej, lekarz może zalecić odpowiednie postępowanie i dobrać właściwe preparaty.

Jak zapobiegać sapce u niemowlaka?

W związku z tym, że niemowlęta mają bardzo wąskie przewody nosowe i są szczególnie wrażliwe na podrażnienia błony śluzowej, duże znaczenie ma utrzymywanie właściwej temperatury i wilgotności w pokoju dziecka i pomieszczeniach, w których przebywa ono najczęściej. Praktycznym rozwiązaniem może być zastosowanie nawilżaczy powietrza lub rozwieszenie mokrych ręczników na kaloryferach. Ważnym elementem profilaktyki jest także regularne wietrzenie sypialni maluszka.

Aby zmniejszyć ryzyko zalegania wydzieliny w nosie, należy systematycznie dbać o higienę dróg nosowych. Dobrze jest zatroszczyć się o to zwłaszcza przed snem i przed karmieniem maluszka. W razie potrzeby można stosować sól fizjologiczną lub wodę morską dla niemowląt.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

• Jak odróżnić sapkę od kataru u niemowlaka?

Sapka zwykle objawia się furczeniem lub pochrapywaniem bez dużej ilości wydzieliny z nosa. Przy katarze pojawia się natomiast wyciek wydzieliny, częstsze kichanie i większe trudności z oddychaniem przez nos.

• Czy sapka jest groźna?

W większości przypadków nie. Sapka najczęściej wynika z niedojrzałości dróg oddechowych niemowlęcia i ustępuje wraz z wiekiem.

• Jakie objawy sapki mogą być niepokojące?

Niepokojące mogą być nasilone trudności z oddychaniem lub pogorszenie samopoczucia. Do objawów wymagających konsultacji lekarskiej należą duszności, szybki oddech, sinienie wokół ust, problemy z karmieniem, gorączka oraz wyraźne osłabienie niemowlęcia.

• Co robić, by ułatwić dziecku oddychanie?

Warto regularnie nawilżać nos solą fizjologiczną dla niemowląt, w razie potrzeby delikatnie oczyszczać drogi nosowe oraz dbać o odpowiednią wilgotność i temperaturę w pokoju dziecka.