Menopauza jest naturalnym etapem w życiu każdej kobiety. Definiowana jest jako okres, w którym dochodzi do trwałego ustania cykli miesiączkowych. Rozpoznaje się ją – gdy od ostatniej miesiączki upłynie co najmniej 12 miesięcy bez kolejnych pojawiających się krwawień. Taka definicja jest zgodna ze stanowiskiem Światowej Organizacji Zdrowia.
W okresie okołomenopauzalnym dochodzi do stopniowego wygaszania czynności jajników, co wiąże się ze spadkiem poziomu hormonów płciowych, a przede wszystkim estrogenów. Zmiany te mogą powodować różne objawy, takie jak uderzenia gorąca, zaburzenia snu, wahania nastroju czy suchość pochwy. Nasilenie i rodzaj dolegliwości są indywidualne i mogą się różnić u każdej kobiety [1,2].
Jakie są najczęstsze objawy menopauzy?
W początkowym okresie klimakterium najczęściej pojawiają się tzw. objawy naczynioruchowe oraz psychiczne, które bywają dla wielu kobiet szczególnie uciążliwe. Są one związane ze zmianami hormonalnymi zachodzącymi w organizmie.
W tym czasie mogą występować między innymi:
- nagłe uczucie gorąca obejmujące twarz i górną część ciała (tzw. uderzenia gorąca),
- wzmożona potliwość, zwłaszcza w nocy (tzw. zlewne poty),
- obniżenie zainteresowania życiem seksualnym,
- trudności z zasypianiem lub częste wybudzanie się w nocy,
- pogorszenie nastroju, takie jak rozdrażnienie, smutek czy większa podatność na stres.
Objawy te mogą mieć różne nasilenie – u niektórych kobiet są łagodne, u innych bardziej dokuczliwe – i mogą utrzymywać się przez różny okres czasu [2].
Do najczęściej zgłaszanych i najbardziej dokuczliwych objawów okresu menopauzy należą uderzenia gorąca oraz zlewne poty. Często towarzyszą im także inne dolegliwości, takie jak uczucie kołatania serca, problemy z pamięcią i koncentracją, trudności ze snem czy pogorszenie nastroju.
Uderzenia gorąca pojawiają się nagle – zwykle jako uczucie intensywnego ciepła obejmujące twarz, szyję i klatkę piersiową. Po chwili może wystąpić silne pocenie się (zlewne poty). Epizody te trwają od kilkudziesięciu sekund do kilku–kilkunastu minut i mogą się powtarzać. Często pojawiają się w nocy, powodując wybudzanie się ze snu. Ich nasilenie może zwiększać się w sytuacjach stresowych, w wysokiej temperaturze otoczenia lub po spożyciu gorących napojów i potraw [3].
Spadek stężenia hormonów płciowych, takich jak estrogeny oraz progesteron, wpływa nie tylko na samopoczucie, ale również na funkcjonowanie całego organizmu. W dłuższej perspektywie może prowadzić do zwiększonego ryzyka osteoporozy, czyli osłabienia struktury kości, a także chorób serca i naczyń krwionośnych.
Zmniejszenie ochronnego działania hormonów może także przyczyniać się do innych zmian, takich jak pogorszenie elastyczności skóry, obniżenie sprawności niektórych funkcji narządów czy zmiany w obrębie układu moczowo-płciowego. Objawia się to m.in. suchością pochwy, dyskomfortem lub bólem podczas współżycia oraz większą skłonnością do infekcji dróg moczowych [2].
Menopauza a styl życia – co zrobić, aby poczuć się lepiej?
Aby poprawić codzienne samopoczucie w okresie menopauzy warto:
- Rozpoznawać i ograniczać czynniki, które wywołują uderzenia gorąca. U wielu kobiet nasilają je: ostre potrawy, alkohol, kawa oraz stresujące sytuacje.
- Pomocne mogą być naprzemienne prysznice (ciepłe i chłodne), które wspierają regulację pracy naczyń krwionośnych i mogą zmniejszać nasilenie objawów.
- Dbanie o komfort termiczny – w domu i pracy warto korzystać z wentylatora lub klimatyzacji. Latem szczególnie ważne jest unikanie przegrzewania, noszenie przewiewnych ubrań z naturalnych materiałów oraz picie odpowiedniej ilości wody.
- Utrzymywanie prawidłowej masy ciała – dobrze zbilansowana dieta wspiera równowagę organizmu i może łagodzić niektóre objawy [4,5].
- Dbałość o odpowiednią jakość snu: zasypianie o stałych porach, wieczorem unikanie ciężkich posiłków, alkoholu, nikotyny i kofeiny, wietrzenie sypialni i ograniczenie korzystania ze sprzętów elektronicznych przed snem, unikanie drzemek w ciągu dnia, jeśli występują problemy z zasypianiem.
Jeśli trudności ze snem są nasilone lub związane z nocnymi uderzeniami gorąca, warto skonsultować się z lekarzem, który może zaproponować odpowiednie leczenie.
Warto zadbać o regularną aktywność fizyczną, która pomoże poprawić nastrój, jakość snu i ogólną kondycję, ograniczyć stres, przeciążenie nadmiarem obowiązków (można zastosować techniki relaksacyjne) oraz znaleźć czas na takie aktywności, które sprawią przyjemność [6].
Możliwości leczenia objawów menopauzy
Jeśli objawy menopauzy są nasilone lub utrudniają codzienne funkcjonowanie, warto skonsultować się z farmaceutą lub lekarzem. Specjalista pomoże dobrać odpowiednią metodę postępowania, dostosowaną do indywidualnych potrzeb i stanu zdrowia.
W łagodzeniu objawów menopauzy stosuje się różne rozwiązania – od zmian stylu życia poprzez leczenie farmakologiczne (leki bez recepty i na receptę). Wśród leków dostępnych bez recepty znajdują się leki zawierające składniki pochodzenia roślinnego. Jednym z wykorzystywanych przez Bionorica Women’s Health składników jest wyciąg z Cimicifuga racemosa Nutt. (pluskwica groniasta), który może pomóc w zmniejszeniu takich dolegliwości jak: uderzenia gorąca czy nadmiernej potliwości (zlewnych potów) [7-9].
Menopauza to naturalny okres życia kobiety. Każda z nas może jednak przechodzić ten etap inaczej, a nasilenie dolegliwości często zmienia się w czasie. Warto zadbać więc o siebie, obserwować swój organizm i wybierać takie działania, które pomogą nam poczuć się lepiej każdego dnia.
