Udar znacząco zwiększa ryzyko demencji. Wyniki 30 lat badań

Najnowsze analizy naukowców wskazują na silny związek między przebytym udarem mózgu a późniejszym rozwojem demencji. Badanie obejmujące aż 30 lat obserwacji dostarcza jednych z najbardziej przekonujących dowodów na to, że incydenty naczyniowe mogą przyspieszać procesy neurodegeneracyjne i pogarszać funkcje poznawcze.

Im cięższy udar, tym większe ryzyko

Badacze z University of Michigan przeanalizowali dane ponad 42 tys. dorosłych osób, w tym około 1,5 tys. pacjentów po udarze. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „JAMA Network Open” pokazują wyraźną zależność – ryzyko demencji rośnie wraz z ciężkością udaru.

W porównaniu z osobami, które nie przeszły udaru:

• po lekkim udarze ryzyko demencji było około dwukrotnie wyższe,
• po umiarkowanym – trzykrotnie wyższe,
• po ciężkim – nawet pięciokrotnie większe.

Naukowcy zwracają uwagę na tzw. efekt „dawka–odpowiedź” – im poważniejsze uszkodzenie mózgu, tym większe i szybsze pogorszenie funkcji poznawczych.

Udar przyspiesza starzenie się mózgu

Badanie wykazało również, że udar wpływa na tempo starzenia się mózgu. U osób po incydencie naczyniowym obserwowano pogorszenie pamięci i zdolności myślenia odpowiadające nawet kilkuletniemu „postarzeniu” poznawczemu.

W praktyce oznacza to, że:

• po lekkim lub umiarkowanym udarze mózg funkcjonował jak u osoby starszej o ok. 1,8 roku,
• po ciężkim udarze – nawet o 2,6 roku.

Co istotne, pogorszenie funkcji poznawczych może wystąpić nawet po łagodnym udarze, dlatego eksperci podkreślają konieczność długoterminowego monitorowania pacjentów.

Długofalowe konsekwencje dla zdrowia

Wyniki badań pokazują, że skutki udaru nie ograniczają się wyłącznie do okresu bezpośrednio po incydencie. Zwiększone ryzyko demencji może utrzymywać się przez wiele lat, a nawet dekady.

Eksperci wskazują, że kluczowe znaczenie ma profilaktyka oraz szybka diagnostyka i leczenie udaru. Odpowiednia kontrola czynników ryzyka, takich jak nadciśnienie, otyłość czy brak aktywności fizycznej, może ograniczyć zarówno ryzyko samego udaru, jak i jego długoterminowych powikłań poznawczych.

Wnioski z wieloletnich obserwacji są jednoznaczne – udar mózgu to nie tylko stan zagrożenia życia, ale również istotny czynnik przyspieszający rozwój demencji.