Nowy lek na SLA ma naprawiać wadliwe RNA. Rozpoczęły się pierwsze badania z udziałem pacjentów

Pojawiła się nowa nadzieja dla osób chorujących na stwardnienie zanikowe boczne (SLA). Eksperymentalny lek TRCN-1023 ma korygować błędy w odczycie RNA odpowiedzialne za obumieranie neuronów ruchowych. Pierwsi pacjenci otrzymali już terapię w ramach badań klinicznych, które mają ocenić jej bezpieczeństwo i skuteczność.

Lek ma przywrócić prawidłową produkcję białka

Stwardnienie zanikowe boczne (SLA) to postępująca choroba układu nerwowego prowadząca do uszkodzenia neuronów ruchowych w mózgu i rdzeniu kręgowym. W miarę rozwoju schorzenia chorzy tracą zdolność poruszania się, mówienia, połykania oraz samodzielnego oddychania, zachowując przy tym sprawność intelektualną.

Opracowany przez firmę Trace Neuroscience lek TRCN-1023 ma działać na jeden z mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój choroby. Jego zadaniem jest przywrócenie prawidłowej produkcji białka UNC13A, niezbędnego do przekazywania sygnałów między neuronami.

Korekta RNA zamiast zmian w DNA

Działanie preparatu opiera się na naprawie błędów zachodzących podczas odczytu RNA. U większości pacjentów z SLA dochodzi do nieprawidłowego funkcjonowania białka TDP-43, które odpowiada za prawidłową obróbkę RNA. W efekcie do RNA genu UNC13A dołączany jest zbędny fragment, przez co komórka uznaje instrukcję za wadliwą i ją usuwa. Skutkiem jest zbyt mała produkcja białka UNC13A.

TRCN-1023 należy do grupy oligonukleotydów antysensownych. Wiąże się z RNA i blokuje dołączenie niepożądanego fragmentu, nie ingerując w DNA pacjenta. Lek będzie podawany bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego poprzez nakłucie lędźwiowe.

Trwają dwa badania kliniczne

Rozpoczęło się międzynarodowe badanie FUNCTION ALS, do którego ma zostać włączonych około 30 pacjentów z Wielkiej Brytanii, innych krajów Europy oraz Ameryki Północnej. Uczestnicy będą otrzymywać TRCN-1023 lub placebo przez 24 tygodnie. Badacze ocenią przede wszystkim bezpieczeństwo terapii oraz jej wpływ na przetwarzanie RNA genu UNC13A.

Równolegle w Chinach ruszyło badanie LAUNCH ALS z udziałem około 25 osób. Pierwsi pacjenci otrzymali już eksperymentalny lek.

Nadal potrzebne są dalsze badania

Według twórców terapii zaburzenia związane z genem UNC13A mogą występować nawet u około 97 proc. osób z SLA. Nie oznacza to jednak, że lek okaże się skuteczny u tak dużej grupy pacjentów. Hipotezę tę mają dopiero zweryfikować prowadzone badania kliniczne.

Obecnie SLA pozostaje chorobą nieuleczalną. W Polsce żyje z nią około 2–3 tys. osób. Standardem leczenia pozostaje riluzol, a u niewielkiej grupy chorych z mutacją genu SOD1 stosowany jest tofersen. TRCN-1023 pozostaje na razie terapią eksperymentalną, jednak jego mechanizm działania może otworzyć nowe możliwości leczenia znacznie większej grupy pacjentów.