Kolagen to jedno z głównych białek budulcowych organizmu. Choć najwięcej mówi się o nim w kontekście procesów starzeniowych zachodzących w skórze, obecność kolagenu warunkuje prawidłowe działanie także m.in. stawów, chrząstek i kości, wpływa również na system immunologiczny. Kto i dlaczego powinien suplementować kolagen?
Kolagen jest niezwykle istotny dla prawidłowego funkcjonowania szeregu procesów zachodzących w ludzkim organizmie. Jest zbudowanym z aminokwasów białkiem o dużej wytrzymałości i elastyczności. Odnajdziemy go w wielu różnych tkankach ludzkiego organizmu, w których może mieć różną strukturę – zależnie od miejsca występowania i funkcji tkanek, w których się znajduje.
Dlaczego warto suplementować kolagen?
Już od 25 r. ż. zmniejsza się w ludzkim organizmie synteza endogennego kolagenu. Znaczący spadek jego produkcji następuje ok. 50 r.ż., a całkowity zanik po 60 r.ż. Na zmniejszenie ilości kolagenu w organizmie wpływają także inne czynniki, takie jak ekspozycja na promieniowanie UV i bardzo wysokie lub niskie temperatury, wolne rodniki, toksyny czy obniżający się z wiekiem w organizmie poziom witamin i składników mineralnych, które są niezbędne do prawidłowej syntezy kolagenu i odbudowy jego włókien. Wraz z upływem lat kolagen w organizmie się „starzeje" – jego cząsteczki zmieniają strukturę i właściwości fizykochemiczne. Obniżający się poziom kolagenu ma wpływ m.in. na:
- utratę jędrności i elastyczności skóry, która staje się odwodniona, pojawiają się na niej zmarszczki;
- nadmierne wypadanie włosów, które robią się cienkie, łamliwe i przesuszone;
- zwiększenie kruchości kości i ich większą podatność na złamania – przyczyną jest odwapnienie szkieletu kostnego, w 90% składającego się z kolagenu i jego połączeń z wapniem, magnezem i fosforem;
- większe ryzyko rozwoju zwyrodnieniowych chorób stawów – kolagen odpowiada za produkcję mazi stawowej i stan chrząstki, a także za regenerację zmienionych chorobowo tkanek i zmniejszenie aktywności enzymów wywołujących stany zapalne i bóle reumatyczne;
- zmniejszenie funkcji obronnych układu odpornościowego i większe ryzyko kolonizacji przez chorobotwórcze patogeny, komórki nowotworowe oraz ryzyko zatrucia toksynami.
Jak suplementować kolagen?
Do naturalnych źródeł kolagenu należą produkty pochodzenia zwierzęcego: galarety z żelatyną, wywary na kościach bądź chrząstkach, salceson, golonka, podroby. Nawet jednak ich wysoka podaż w diecie nie jest w stanie zapewnić takiej ilości kolagenu, jaka jest potrzebna do pokrycia potrzeb organizmu (zwłaszcza w przypadków osób w średnim wieku i seniorów). Z pomocą przychodzą tu preparaty zawierające łatwo przyswajalny, hydrolizowany kolagen, których skuteczność w uzupełnianiu niedoborów kolagenu została wykazana przez badania naukowe. Biopeptydy kolagenowe zawarte w suplementach są łatwo wchłaniane i szybko przyswajane przez organizm, zwłaszcza, gdy towarzyszy im zestaw witamin i minerałów korzystnie wpływających na syntezę kolagenu (m.in. witaminy A, C, D, niacyna, ryboflawina i biotyna, cynk, mangan, miedź, jod i selen).
Kto powinien suplementować kolagen?
- Osoby pragnące zadbać o kondycję skóry, paznokci i włosów oraz spowolnić naturalne procesy starzenia.
- Ponieważ poziom kolagenu zaczyna stopniowo obniżać się po 25 r.ż., już dobiegające trzydziestki kobiety, którym zależy na profilaktyce anty-aging, mogą stosować preparaty z kolagenem. Jego systematyczna suplementacja (powyżej 3 miesięcy) wygładza, uelastycznia i wyraźnie nawilża skórę, spłyca istniejące zmarszczki i spowalnia powstawanie nowych, a także zmniejsza łamliwość paznokci i redukuje rozstępy i cellulit (choć tu efekty mogą widoczne dopiero po 6 miesiącach stosowania).
- Osoby aktywne fizycznie, sportowcy
- Duża aktywność fizyczna (m.in. uprawianie sportów ekstremalnych) powoduje większą destrukcję włókien kolagenowych, może także zaburzać syntezę kolagenu. Stosowane doustnie preparaty kolagenowe korzystnie wpływają na wytwarzanie kolagenu endogennego i obniżają aktywność enzymów degradujących kolagen. Mogą być przydatne także we wsparciu leczenia kontuzji i bólów stawowych z nimi związanych.
- Osoby zmagające się z chorobami zwyrodnieniowymi stawów i kręgosłupa
- Suplementacja biopeptydów kolagenowych pobudza procesy regeneracyjne zachodzące w tkance łącznej, kościach i stawach. Wzmacnia odporność na obciążenia mechaniczne chrząstki i jest uważana za skuteczną pomoc w terapii chorób zwyrodnieniowych stawów i kręgosłupa.
- Osoby po 50 r.ż.
- Zanikająca po 60 r.ż. zdolność do syntezy kolagenu niesie ze sobą wiele skutków – nie tylko na poziomie wyglądu (zmarszczki, osłabienie i wypadanie włosów), ale także i zdrowia (większe ryzyko kontuzji stawowych i złamań kości, gorsza praca układu odpornościowego). Dlatego suplementacja hydrolizowanym kolagenem jest polecana wszystkim po ukończeniu 50 r.ż.
Źródła:
Nowicka-Zucjowska A., Zuchowski A.: Kolagen – rola w organizmie i skutki niedoboru. lek w Polsce. vol. 29 nr 11/12’19 (342/343).
Czubak K., Żbikowska H.: Struktura, funkcja i znaczenie biomedyczne kolagenów. Ann. Acad. Med. Siles. 2014:68, 4:245-254.
Gorczyca G.: Otrzymywanie i charakterystyka nowych biomateriałów o aktywności przeciwdrobnoustrojowej na bazie chitozanu, kolagenu i żelatyny. Politechnika Gdańska, Wydział Chemiczny. Gdańsk 2015.
Dybka K., Walczak P.: Collagen hydrolysates as a new diet supplement. Scientific Bulletin of the Technical University of Lodz: Food Chemistry and Biotechnology. 2009;73:83-92.
Stančik R., Zvarka J., Kubinec V., Rovensky J.: Kolagen typu I w leczeniu bolesnej choroby zwyrodnieniowej stawów kolanowych. Ostry Dyżur. 2012;1-2:21-24.
